تبلیغات
زندگی نامه بزرگان اسلام(پیامبران) - پایه و اساس نماز در چیست ؟
خدایم را دوست دارم چون وفادارترین است

پایه و اساس نماز در چیست ؟

پاسخ :

پاسخ‌ این‌ سؤال‌ همان‌ پاسخ‌ خدای‌ متعال‌ به‌ موسی‌ است‌ كه‌ فرمود: «و اقم‌ الصلوة‌ لذكری» نخستین‌ جمله‌ وحی‌ را موسی‌ دریافت‌ كرد و آن‌ اینكه‌ خدا فرمود (من‌ الله‌ هستم‌) و معبودی‌ جز من‌ نیست ‌«فاعبدنی؛ اكنون‌ مرا عبادت‌ كن‌»، عبادتی‌ خالص‌ از هر گونه‌ شرك‌ و نماز را كه‌ وسیله‌ ذكر و یاد من‌ است‌ بر پای‌ دار تا همیشه‌ به‌ یاد من‌ باشی‌ و در این‌ آیه‌ پس‌ از مساله‌ توحید، موضوع‌ عبادت‌ خداوند به‌ عنوان‌ یك‌ ثمره‌ برای‌ درخت‌ ایمان‌ و توحید بیان‌ شده‌ و به‌ دنبال‌ آن‌ دستور به ‌نماز كه‌ بزرگترین‌ عبادت‌ و مهم‌ترین‌ پیوند خالق‌ و مخلوق‌ و مؤثرترین‌ راه‌ برای‌ فراموش‌ نكردن‌ ذات‌ پاك‌ او داده‌ شده‌ كه‌ پایه ‌و اساس‌ و فلسفه‌ مهم‌ نماز در این‌ آیه‌ به‌ آن‌ اشاره‌ شده‌ است‌ و آن‌ اینكه‌ انسان‌ در زندگی‌ این‌ جهان‌ با توجه‌ به‌ عوامل‌ غافل‌كننده‌ نیاز به‌ تذكر و یادآوری‌ دارد. با وسیله‌ای‌ كه‌ در فاصله‌های‌ مختلف‌ زمانی‌ خدا و رستاخیز و هدف‌ آفرینش‌ را به‌ یاد او آورد و از غرق‌ شدن‌ در گرداب‌ غفلت‌ و بی‌خبری‌ حفظ‌ كند. نماز این‌ وسیله‌ مهم‌ را بر عهده‌ دارد و به‌ همین‌ دلیل‌ است‌ كه ‌خدا در نخستین‌ دستورات‌ در آغاز وحی‌ به‌ موسی‌ می‌گوید نماز را به‌ پادار تا به‌ یاد من‌ باشی‌ و در آیه‌ 28 سوره‌ رعد می‌گوید ذكر خدا (نماز) مایه‌ اطمینان‌ و آرامش‌ دلها است‌ ودر آیه‌ 27 سوره‌ فجر می‌فرماید: «ای‌ نفس‌ مطمئنه‌ به‌ سوی‌ پروردگارت ‌بازگرد» بنابر این‌ از قرار دادن‌ این‌ سه‌ آیه‌ مذكور در كنار هم‌ به‌ خوبی‌ سه‌ مطلب‌ را می‌فهمیم‌:1. نماز انسان‌ را به‌ یاد خدا وا می‌دارد.
نماز بارزترین مصداق ذكر خدا
دستورى است كه در همه شرایع و ادیان الهى جزء فرائض و واجبات بوده است و خداوند در قرآن كریم تصریح كرده است كه مراد از ذكر الهى، نماز است.
اَقِم الصلاة لذكرى «نماز را بپا دار تا به یاد من باشى»(1). و در آیه دیگر مىفرماید: ولذكر الله أكبر «نماز بزرگترین ذكر الهى است»(2).
و نیز از اینكه نماز را برترین مصداق ذكر خدا یاد كرده شاید بدین جهت باشد كه در حال قیام به نماز، نفس آدمى در اثر توجه به مبدأ اعلى و خالق یكتا از اضطراب درونى دور شده و سختىها و ناملایمات را از یاد مىبرد. و شاید وجه كمك گرفتن از نماز در آیه استعینوا بالصبر والصلاة «یعنى از صبر و نماز استعانت بجوئید»(3) همین باشد. در تفسیر آیه 91 سوره مباركه مائده «انّما یرید الشّیطان أن یُوقعَ بینكم العداوةَ والبغضا فى الخمر والمیسر ویصدّكم عن ذكر الله وعن الصّلاة فهل أنتم منتهون» «شیطان مىخواهد در میان شما به وسیله شراب و قمار عداوت ایجاد كند و شما را از ذكر خدا و نماز بازدارد آیا خوددارى خواهید كرد». گفته شد كه: «به این دلیل خداوند در این آیه نماز را جداى از ذكر خدا اسم برد ـ با توجه به اینكه نماز هم ذكر خداست ـ كه نماز فرد كامل از ذكر الهى است و خداوند اهتمام بیشترى به امر آن دارد و در روایت صحیح هم وارد شده كه نماز پایه و ستون دین است»(4).
آیا نماز انسان را از زشتى باز مىدارد؟
چنانچه گفته شد نماز انسان را از اعمال زشت باز مىدارد و در قرآن و سنّت عامل دورى انسان از فحشا و منكرات شمرده شده است. با این توصیف كه نماز، تنها ذكر الهى باشد كه این همه اثر داشته باشد جاى این سئوال است كه: پس چرا بسیارى از افراد خصوصاً جوانان با اینكه اهل نمازند چنین آثارى در زندگىشان مشهود نیست؟ اگر قرآن مىفرماید: اِنّ الصلاةَ تنهى عنِ الفحشاء والمنكر «همانا نماز از فحشا و زشتى دور مىكند»(1).
پس چرا بسیارى از افراد نماز مىخوانند ولى دامان آنان به گناهان و زشتىها آلوده است؟
اگر آثار نماز، نورانیت قلب و طهارت باطن باشد چگونه قلب پاك و طاهر، آلودگى و پلیدى را پذیراست؟
در پاسخگویى به این سئوال عالمان دینى و مفسران، اقوال متعددى را بیان داشتهاند كه به صورت فشرده بیان مىشود.
1 ـ برخى از ایشان در مقام جواب به این اشكال، در مفهوم و معناى نماز، دقیق شدهاند و گفتهاند كه منظور از نماز در این آیه كه مىفرماید: «نماز بخوان همانا نماز تو را از فحشاء و منكرات دور مىسازد» به معناى دعاست و مراد دعوت كردن و تشویق نمودن مردم است به امر الهى و معنى آیه این است كه: قیام كن به دعوت كردن مردم به سوى
اقتضائى شد موانع باید برطرف گردند تا اثر ظاهر گردد»(1).
پس تخلف آثار دورى و پاكى از رذایل اخلاقى در نماز، زمانى است كه موانعى بر سر راه آن بوده باشد. كه آن موانع جلوى تأثیرش را سد كرده است.
بنابر این هر گاه بر درخت نماز، بار و ثمرى ننشست كه نمازگزار از آن بهرهگیرد بدون تردید موانعى در آن دخیلاند كه نخست باید آن موانع را شناخت سپس در رفع آن باید كوشا بود.
در واقع پاسخ صحیح از میان پاسخهاى ششگانه همین قول آخر است و مطالعه در زندگى قائمین و تاركین به نماز مؤید همین قول است. چون آنانكه به نماز اهمیت مىدهند نسبت به حلال و حرام الهى مقیدند و كسانى كه نسبت به نماز اهمیت كمترى قائلند به همان اندازه در مقابل گناهان، حساسیت كمترى از خود نشان مىدهند.
اكتفا به صورت و ظاهر نماز:
تكیه كردن به صورت نماز و اعتماد به هیأت ظاهر آن، بدون معرفت عقلى و قلبى به اذكار و اوراد و روح و حقیقت نماز، یكى از عوامل مهم عدم تأثیر گذارى آن است. همانطور كه قبلاً گفته شد مفهوم نماز و حقیقت آن، در ظاهرش خلاصه نمىشود بلكه نماز علاوه بر صورت و ظاهر داراى سیرت و باطن نیز هست یعنى حقیقت نماز بسى گستردهتر از تصور عدهاى است كه آن را در حركات ظاهرى محدود دانسته و به همان هیأت صورى تمسك و تشبث جستهاند، آثار نماز به حقیقت و روح آن پیوند و گره خورده است و براى دسترسى و وصول به آن فواید و آثار چارهاى جز نفوذ به باطن و قیام به حقیقت آن نیست و در واقع ذكر بودن نماز هم به همین معناست. امّا اینكه حقیقت و باطن نماز چیست؟ گفته شد كه حضور قلب، فهم معناى اذكار، تعظیم در مقابل عظمت الهى و هیبت و عزت آن ذات ربوبى، رجاء و امیدوارى از او، اعتراف و اقرار به بىمقدارى و ناچیز بودن خویش از معانى باطنیه و مفاهیم كامله نماز است(1). چنانچه از امام رضا(علیه السلام) در این باب سئوال شد فرمودند: «علّت تشریع نماز این است كه توجه و اقرار به ربوبیت پروردگار است و مبارزه با شرك و بت پرستى و قیام در پیشگاه خداوند در نهایت خضوع و نهایت تواضع و اعتراف به گناهان و تقاضاى بخشش از معاصى گذشته و تعظیم پروردگار»(1).
امّا در اثناء نماز، نمازش را تمام كرد و از مسجد بیرون رفت، سید مرتضى نزد مادر آمد و گفت سید رضى آنچه امروز كرد بدتر از پیش بود مادر ماجرا را از سید رضى جویا شد. سید رضى در جواب گفت: در اثناء نماز دیدم كه برادرم در خون حیض غرق است به ناچار نماز را شكستم چون كه طهارت شرط صحت نماز است، مادر شرح حال را با سید مرتضى در میان گذاشت سید گفت راست مىگوید زیرا در مسیر رفتن به مسجد زنى درباره احكام خون حیض از من سؤال كرد به او پاسخ دادم. امّا در اثناء نماز به این اندیشه افتادم كه جوابى كه دادم درست بود یا اشتباه»(1).
پس علم و آگاهى به این نكته بر همه خصوصاً بر جوانان كه داراى قلبى پاك و باطنى صاف مىباشند لازم است كه حضور قلب و اخلاص هر چند كه شرط صحت نماز نیست ولى شرط كمال آن است و باید این مانع كه خواطر غیر الهى و شیطانى در حال نماز است را از بین برده و نمازى با خلوص و حضور قلب بخوانند تا نمازشان آنها را از عالم مُلك به ملكوت پرواز دهد كه الصلاه معراج المؤمن.

 

 

 

 

قبولى نماز
نمازِ صحیح، یك مرحله است و نماز مقبول، مرحله‏اى بالاتر مى‏باشد.
شما ممكن است خوب درس بخوانید، ولى قبولى آخر سال، مهمّ است.
ممكن است انسان همیشه نماز و عبادت‏هاى خود را بجا آورد، ولى بخاطر نقص و ضعف‏هایى كه نماز او دارد، در پیشگاه خداوند، پذیرفته نشود.
ممكن است شاگردى نمره خوب هم بگیرد، ولى اخلاق و وضع او مورد رضایت خاطر آموزگار نباشد.
پس، ملاك در ارزش نماز، قبولى آن است. باید كوشید تا نمازى پسندیده به آستان خدا تحویل داد.
امام على علیه السلام مى‏فرماید:
«كونوا على قبول العمل اشدّ عنایةّ منكم على العمل» (10)
بیش از انجام عمل، به قبولى آن عنایت و توجّه داشته باشید.
قبولى عبادات، چه شرایطى دارد؟
1- ایمان
اولین شرط قبولى نماز، ایمان و اعتقاد به خدا و دین اوست. اگر كسى عمرى را به نماز و عبادات بگذراند ولى در دل، اعتقاد به آن نداشته باشد، نمازش مقبول نیست. نه تنها در مورد نماز، بلكه در مورد هر كار نیك دیگر هم، ایمان شرط است و اعمال كفّار كه به خدا ایمان ندارند، بى‏ارزش و بى‏پاداش است. (11)

نماز، در آیات و روایات
صدها آیه قرآن و حدیث درباره نماز است كه ارزش، فایده، مفهوم و اسرار آن را بیان مى‏كند. از میان انبوه آیات و روایات، برخى نكات را كه به ترسیم سیماى نماز پرداخته، بیان مى‏كنیم: (17)
نماز، مهم‏ترین توصیه پیامبران به فرزندانشان است.
نماز، برطرف كننده غفلت و یادآور خداوند است.
نماز، نور چشم پیامبر است.
نماز، تكبّر را مى‏زداید.
نماز، پشتوانه انسان در سختى‏ها و مشكلات است.
نماز، نشانه شكرگزارى نعمت‏هاى الهى است.
نماز، پایه دین، پرچم اسلام، كلید بهشت و وسیله سنجش ایمان مردم است.
نماز، رابطه مخلوق با خالق است. گناهان را از بین مى‏برد و انسان مادّى را معنوى مى‏كند.
عبادتى است كه در هیچ حال، ساقط نمى‏شود و وسیله نزدیك شدن مؤمن پرهیزكار به خداوند است.
نماز، زنده نگهداشتن سنّت ابراهیم، سیره محمد صلى الله علیه وآله و مرام حسین‏علیه السلام.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جلوه‏هاى رفتارى پیشوایان در مورد نماز

تردیدى نیست كه بعد از اصول دین، اولین و بزرگ‏ترین دستور الهى كه ستون دین، معراج مومن، نورچشم پیامبر(ص)، سازنده‏ترین اعمال و جلوه شكوه دین كه بیانگر اوج بندگى انسان در پیشگاه خدا است نماز است. نماز آن چنان مهم است كه در قرآن 46 بار با تعبیرات مختلف از اقامه آن سخن به میان آمده است.

آرى نمازى كه با قیام آمیخته باشد به گفته مفسران كه منظور از اقامه، آن است كه نماز باید سازنده و بالنده باشد، تنها به اوراد و اذكار اكتفا نشود، بلكه آن را به گونه اى برپا دارید كه آثار آن در همه زوایاى زندگى شما آشكار گردد موجب پاك سازى و به سازى روح و روان و محیط جامعه در ابعاد گوناگون و در عرصه‏هاى مختلف مى‏گردد.

 

 


پیامبر(ص) همواره از هر فرصت و فراغتى در شب و روز و نیمه‏هاى شب به نماز مى‏ایستاد و به مناجات و راز و نیاز مى‏پرداخت. همسران و بعضى از اصحاب به آن حضرت مى‏گفتند: «اى رسول خدا خودت را آن همه به زحمت نینداز» در پاسخ آنها مى‏فرمود: «إلا اكن عبدا شكورا؛ آیا بنده سپاسگزار خدا نباشم؟» [5]

روزى یكى از اصحاب به پیامبر(ص) عرض كرد: مگر نه این است كه خداوند گناهان گذشته و آینده تو را بخشیده است، پس چرا خود راآن همه به زحمت مى‏اندازى و نماز مى‏خوانى؟ آن حضرت در پاسخ فرمود: «آیا بنده شاكر خدا نباشم؟... سوگند به خدا اگر بر اثر نماز و عبادت، اعضاى پیكرم قطعه قطعه شوند و چشمانم از كاسه درآیند و بر روى سینه‏ام بریزند هرگز نمى توانم شكر یك دهم، از یك دهم یك

پیامبر(ص) آنقدر به نماز عشق مى ورزید و آن را به جا مى‏آورد كه پاهایش آماس مى‏كرد و ساق پاهایش متورم مى‏شد.

این مطلب در روایات اهل تسنن نیز آمده است. [8]

حضرت على(ع) بسیار به نماز اهمیت مى‏داد، او مى‏فرمود: «لكل شى‏ء وجه و وجه دینكم الصلاه؛ هر چیزى داراى صورت است، صورت دین شما نماز مى‏باشد». [9]

آن حضرت به اول وقت نماز به قدرى اهمیت مى‏داد كه در سحر 19 رمضان سال 40 (همان سحر كه ضربت شهادت بر سرش وارد شد) پشت بام مسجد كوفه رفت و با صداى بلند اذان گفت و قبل از اذان به آسمان مى‏نگریست تا دمیدن سپیده سحر را ببیند. وقتى سپیده سحر دمید، خطاب به آن فرمود: «اى سپیده سحر! آیا یك بار در زندگى على پیش آمد كه تو خود را آشكار سازى، ولى على(ع) در آن هنگام در خواب باشد؟»

درباره وبلاگ
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نویسندگان
صفحات جانبی
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :


موبایل

فال حافظ

دانلود

خرید اینترنتی


WeblogSkin